Cinema Comment

خدایان دروغین

hossein-ussefi — Sat, 24 May 2008 21:18:18 GMT

SCREAM OF THE ANTS

فرياد مورچه ها

محصول: 2006

به کارگردانی: Mohsen Makhmalbaf

فیلمنامه: Mohsen Makhmalbaf

بازیگران:

Mamhoud Chokrollahi

Mahnour Shadzi

Karl Maass

Tenzin Chogyal

زمان:85 دقیقه

اهنگساز: Craig Pruess

یادداشتی بر فیلم فریاد مورچه ها

فيلم فرياد مورچه ها ،محصول سال 2006 کشور فرانسه ،هند و به کارگرداني محسن مخملباف ،کارگردان نام اشناي ايراني است که پيش از اين نيز،تجربه کارگرداني در خارج از ايران را با فيلمي راجب به وضعيت مردم افغانستان (اوای افغان)در کارنامه خود داشت و البته فيلم ص ک ص و فلسفه که فيلمي خاص و تاثير گذار ،درست به مانند فرياد مورچه ها است.

اگر به اين فيلم نگاهي کلي بيندازيم بايد گفت که فرياد مورچه ها فيلمي با ساختارهاي قوي و کاملا هوشمندانه است که از يک بعد به مسئله مذهب و عرفان ميپردازد و از سوي ديگر نگاهي هوشمندانه به مقوله سياست دارد .مخملباف در اين فيلم مخاطب عادي را هدف قرار نداده ،بدون شک فيلم فرياد مورچه ها فيلمي است که براي مخاطبان خاص ساخته شده است و نه در حوصله مخاطب معمولي ،مگر به خاطر حضور بازيگر زن اين فيلم (مه نور شادزي) که حضورش در اين فيلم به گيشه و يا حداقل به ديده شدن اين فيلم کمک ميکند.هر چند که علاقه مندان به سينماي مخملمباف در ايران کم نيست ،و نام اين کارگردان و کارنامه هنري وي اشتياق براي ديدن اثار او را دوچندان ميکند.خصوصا اينکه اين بار در قالبي نو تر و به دور از هرگونه محدوديت و اعمال فشاري ،که در داخل ايران وجود دارد ،مخملباف با دستاني باز فيلمنامه فرياد مورچه ها را که خود به تنهايي کار نوشتنش را انجام داده جلوي دوربين ميبرد،هرچند که حاشيه ها هميشه همراه اين کارگردان و خانواده وي بودهُ به طوري که بارها و بارها وي تهديد به مرگ شده است ! .اما فرياد مورچه ها- که در نگاه نخست فيلمي است در ژانر ماجراجويي ،در واقع جستجويي براي حقيقت و پيدا کردن خدايي که براي انسان مذهبي و انسان کمونيسم يک ماهيت را داشته باشد،"خداي عادل". دختري که به خدا باور دارد،عاشق مردي است که به خدا باور ندارد.ان ها تصميم ميگيرند،براي ماه عسل به هند بروند و البته جستجوي خدا .محسن مخملباف به عنوان کارگردان اين فيلم چيزي فراتر از سينماي ايران را ارائه ميدهد ،شايد اين به خاطر همان عامل ازادي باشد که مخملباف در ساخت اين فيلم داشته است،البته خيلي ها بعد از تماشاي فرياد مورچه ها مخملباف را مورد تاخت و تاز قرار دادند و اين به علت نشان دادن صحنه هايي از مردماني کاملا عريان است که مثل قبايل بدوي زندگي ميکنند و البته سکانس زن و شراب که يکي از قوي ترين سکانس هاي اين فيلم نيز ميباشد.با اين حال و با تمام انتقادها اين فيلم يک فيلم خوش ساخت با فاکتورهایی از سينماي مستند است ،مخملباف در اين فيلم از يک دوربين 35 ميلي متري استفاده کرده و براي لوکیشن های شهر کاملا به شيوه فيلمهاي مستند عمل ميکند تا صحنه ها واقعي تر و طبيعي تر در نظر تماشاگر جلوه کند،و به درستي که اين کار را به خوبي انجام ميدهد چون صحنه ها و تصاويري که در اين فيلم ميبينيم بسيار تاثير گذار و تکان دهنده هستند و اين تصويربرداري خوب و عالي توام ميشود با موسيقي هاي محلي و بومي اين فيلم که مخاطب را در بطن ماجرا قرار ميدهد.کار تدوين اين فيلم نيز بر عهده مخملباف بوده ،تنها ضعفي که ميتوان به اين فيلم گرفت همان وجود صحنه هاي اروتيک فيلم است ،هرچند که به شخصه اين صحنه ها را ضعف نميدانم و بر عکس معتقدم که مخملباف با نشان دادن اين صحنه ها در واقع نوعي به عريان بودن مردم هند از فرهنگ و تمدن اشاره ميکند،در واقع مخملباف واقعيت را همانگونه که هست به تصوير ميکشد اما خب وجود اين صحنه ها در فيلم امکان ديدن اين فيلم به همراه خانواده را به مخاطب نميدهد.از ديگر نقاط قوت فيلم صحنه پردازيهاي اين فيلم است.مخملباف در این فیلم از میزانسن های طبیعی کمک گرفته نوع پوشش و ظاهر بومیان هندی که شامل رنگ پوست و رنگ لباس های زنان هندی که از چندین رنگ شلوغ و شاد تشکیل شده به اضافه اثار باستانی و مجسمه خدایان با اشکال متفاوت باعث بوجود امدن میزانسن های طبیعی شده است. بازي بازيگران فيلم و به خصوص بازيگران بومي اين فيلم بسیار خوب است. مخملباف از اين بازيگران بومي به خوبي بازي گرفته است ،مه نور شادزي (لونا شاد) و محمود شکرالهي بازيگران اصلي اين فيلم هستند که در کل يک بازي معمولي را ارائه ميدهند ،البته اين بازي معمولي بيشتر در اوايل فيلم مشهود است و رفته رفته بازيگران از ان قالب خشک بيرون مي ايند و بازي روان تري را ارائه ميدهند خصوصا مه نور شادزي که در صحنه هايي از اين فيلم تجربه هاي فراموش نشدني از مراسمات مذهبي و غسل در رودخانه مقدس و ... را تجربه ميکند.در کل محسن مخملباف با فرياد مورچه ها نشان داد که کارگردان شجاعی است و پيشرفت قابل ملاحظه اي را ميتوان در طی این چند سال در کارهای وی مشاهده کرد ،چون اين فيلم با فيلمي مثل بايکوت که در ايران ساخته شده اصلا قابل مقايسه نيست و همان طور که پيش تر گفتم فرياد مورچه ها فيلمي است که مرزهاي بين الملي را پشت سر گذاشته و مخملباف با اين اثر تاثير گذار و همچنين فيلم ص ک ص و فلسفه اين نکته را ياد اوري ميکند که اگر کارگردانان داخل ايران با ازادي کامل فيلم بسازند حرف هاي زيادي براي گفتن در عرصه بين المللي خواهند داشت.

نماد های اشکار

فیلم فریاد مورچه ها را از جنبه های زیادی میتوان مورد تحلیل و بررسی قرار داد،خوشبختانه در فریاد مورچه ها علی رغم اینکه منتقدان مخملباف را به شعار دادن و یا شعار زدگی متهم میکنند ،اما اعتقاد دارم این فیلم پیامهای بسیار زیادی برای مخاطب خود به ارمغان خواهد اورد ،فیلم به صورت کاملا نامتعارف با تصویر زن و مردی روی ریل قطار اغاز میشود که مرد یا همان نماد کمونیسم، دست خود را جلوی چشمانش گرفته است ،اما در مقابل، جلوی چشمان زن را یک دستکش پارچه ای گرفته ! کمونیسم خود نمیخواهد حقیقت را ببیند و مذهبی، را دستان غیر واقعی ،اجازه نمیدهد،از همین سکان های اغازین فیلم و قرار گرفتن شخصیت مرد سمت چپ و شخصیت زن سمت راست تصویری که از نمای دور فیلمبرداری شده متوجه اختلاف بنیادین و فاصله بین شخصیت های زن و مرد میشویم .در واقع مسیر انسان چپ گرا یا همان ازادی خواه با انسان راست گرا و یا مذهبی یک مسیر واحد نشان داده میشود ،و اینکه هر دو روی یک ریل قرار دارند اما مخالف جهت هم ،این نشان گر این موضوع است که همان اندازه که مذهبی برای رسیدن به ارمانش تلاش میکند کمونیسم هم به همان اندازه تشنه رسیدن به جواب های سوال خود است ،با این تفاوت که کمونیسم با منطق و استدلال پیش میرود اما مذهبی با احساس.از این تصاویر نمادین و گاها کنایه امیز در فیلم به وضوح میتوانیم ببینیم ،در این فیلم به عناصری مثل حرکت قطار،شمع،رودخانه ،اتش،خاک و عوامل اینچنی تاکید زیادی میشود.مثلا حرکت قطار در این فیلم که خود قطار نماد تکنولژی و حرکت بشر به سوی مدرنیسم است اما این حرکت در کشور هند و جایی که پیرمرد مرتاض جلوی قطار نشسته متوقف میشود،شاید این تصویر کنایه از این موضوع داشته باشد که در کشورهای جهان سومی و شرقی حرکت به سوی مدرنیسم در جایی متوقف میشود و این توقف در سنت گرایی است،پیرمرد مرتاض که خود قربانی فرهنگ و عرفانی غلط است در اینجا خود ُنماد مانعی است برای رسیدن علم و دانش به مردم و حتی خودش!.در واقع اینکه مردم از روی ناچاری و فقر از یک پیر مرد معمولی یک ابر انسان میسازند خود جای بحث و بررسی دارد که در ادامه به ان اشاره خواهم کرد.با اینکه نماد پردازی ها در این فیلم بازگو کننده بسیاری از حقایق است و حرف های زیادی در پس زمینه برای مخاطب دارد اما گاهی همین نمادها بسیار اغراق امیز جلوه میکند ،مثلا صحنه ای که شخصیت مرد بدن عریان زن فاحشه را با گل و لجن میپوشاند.در هر صورت اینگونه نمادین اغاز شدن فیلم با تصاویری تقریبا سورئالسیمی با پایان نمادین فیلم خوب از کار درامده و به زیبایی های فیلم خصوصا در بازبینی فیلم در دفعات بعدی کمک میکند.

مرد و کمونیسم

شخصیت پردازی کاراکتر مرد فیلم که انسانی بی خدا و کمونیسم است ،به خوبی صورت گرفته ،شخصیتی کاملا طبیعی و عادی که از دیدن رنج انسانها عذاب میکشد و حتی در جایی اقدام به نجات انها میکند ،در واقع اینجا ماتریالیسم و یا بی خدا انسانی دلسوز و بشر دوست نشان داده میشود که برای ازادی انسان تلاش میکند،شاید حضور یک انسان بی خدا در سرزمینی که سه میلیون خدا دارد،به خودی خود جالب باشد ،اما اینکه از بین اینهمه خدا یان مختلف چگونه میتوان به جواب مشخصی رسید نکته ای است که باید این فیلم را دید تا به نوعی نا مشخص جواب انرا از پیام های فیلم بگیریم،در جایی از فیلم زمانی که زن فاحشه در قبال دریافت مبلغی تبدیل به میزی برای مرد میشود و جام شرابی که روی او گذاشته میشود، در میان تمام خدایانی که به صورت مجسمه در اتاق وجود دارند ،صحنه ای تاثیر گذار و فوق العاده قوی است ،شخصیت مرد بی خدا از بین گاو که خدای قدرت است،و خدای رقص،زن را هم خدا خطاب میکند ،خدایی که به نوعی حکم وسیله را دارد ،خدایی که با خدای قدرت یعنی گاو قیاس میشود ! این تقابل ماهیتی زن و قدرت و حیوانی مثل گاو در این صحنه بسیار جالب بود برایم ،خصوصا اینکه وقتی از سویی دیگر شخصیت زن فیلم را اگر تجزیه و تحلیل کنیم به نکات قابل توجهی میرسیم .مرد اینجا نماد کمونیسم و منطق است به طوری که در بین انهمه رنج و مشقتی که در فیلم مشاهده میکنیم این شخصیت با تمام نداشته هایش از بعد مذهبی و دلمشغولی به نام خدا ،به خاطر همان روند طبیعی و انسانی که دارد تبدیل به نقطه قوتی برای قلب تماشاگر میشود ،و این امید که در بین این همه مصیبت های وحشتناک حداقل یک انسان وجود دارد که میفهمد! و همین فهمیدن او باعث شده که همواره سوالات بی جواب بسیاری در ذهن داشته باشد،این شخصیتی است که ملموس تر است و به واقعیت نزدیک تر ،محمود شکر الهی که بی شباهت به حمید فرخ نژاد هم نیست ،در این فیلم بازی معمولی اما یکدستی ارائه میکند،تن صدای این بازیگر و صورت سرد و جدی وی،از ویژه گیهایی است که به کارگردان فیلم برای ارائه تصویری از یک انسان بی خدا کمک میکند.

زن و عرفان

شخصیت زن در این فیلم شخصیتی سست است که فقط و فقط به توصیه استاد یوگای خود راهی هند شده تا شخصیت مرموز و عجیب "مرد کامل" را ملاقات کند ،او با دیدن رنج و درد مردم برخلاف شخصیت مرد فیلم دچار غم و غصه نمیشود ،برای او اهمیتی ندارد که انسانها رنج میکشند!! برای او رسیدن به ارمان خودش اهمیت دارد و نه حتی همسرش و نه دیگران،انجام مراسمات مختلف مذهبی داخل رودخانه مقدس هند که از لجن زار بدتر است ،برای شخصیت زن لذت بخش است.

اگر این شخصیت را از این جنبه که زنان و به خصوص دختران ایرانی هم درست مثل شخصیت زن این فیلم به دنبال چیزهایی هستند که اساسا توهم خودشان است،مقایسه کنیم متوجه میشویم که این توهم ریشه های بسیار زیادی دارد که در حوصله یک وبلاگ سینمایی نمیگنجند و بحث های روانشناختی و جامعه شناختی را طلب میکند ،اما به اختصار اینکه در ایران هم دختران و زنان،چه مذهبی و چه غیر مذهبی ها از نسل امروز به شدت دچار خلع های شدید هستند اینکه انها به مانند زن فیلم ،به دنبال" مرد کامل "میگردنند،به دنبال استاد میگردند ،به دنبال نجات دهنده میگردند و این ناجی را گاه در خانقاه ها و گاه در عارفان خصوصا از نوع عارفان گمراه و گه گاهی هم در تصوف و جادوگری جستجو میکنند ،میتوان به جرات گفت که شخصیت زن که زنی با خدا است شخصیتی ساده لوح در برجورد با اتفاقات است ،که برخلاف شخصیت مرد به دنبال کشف حقیقت نیست ،حتی در جایی از فیلم وقتی مرد به زن ابراز نیاز میکند او همسرش را تمکین نمیکند و همین عامل باعث میشود که مرد نیاز خودش را در یک فاحشه جستجو کند.زن در این فیلم با اینکه معصوم و زیبا به تصویر کشیده شده اما اصلا قوت قلبی برای تماشاگر نیست شاید حضور او و دیالوگهایش مرهمی باشد بر روی زخم ها و به نوعی به اصطلاح عامیانه دلخوشی بیهوده!.دیالوگهایی که بین زن و مرد هنگام عروسی انها در بین مردم فقیر رد و بدل میشود جالب است;

مرد:جواب خدا به اینهمه بدبختی و فقر چیه؟

زن:مطمئن باش جواب خدا به تو سوسیالیسم الهی نیست! جواب خدا به فقرا خوشبختی های کوچیک کوچیکه.وقتی گرسنه ای،یه لقمه نون خوشبختیه!،وقتی تشنه ای یک قطره اب خوشبختیه !،"برای اینکه خوشبخت بشی باید چیزی از دست بدی "و نه اینکه چیزی دست بیاری!،خوشبختی یک خط نیست ،خوشبختی یک مشتی از لحظاته،میدونی! لحظه ای که میخندی ،این لحظه درست مثل یک نقطه کوچیک میمونه ،وقتی این لحظات کوچیک به هم نزدیک میشن ،این نقطه ها هم به هم نزدیک میشن و تبدیل به یک خط میشن ،من فکر میکنم فقرا خیلی خوشبختر هستند تا اون ادمهایی که مثل ما فکر میکنن که دیگه به اخر همه چی رسیدن ،"خدا فقرا را افریده که با چیزهای کوچیک کوچیک خوشبختشون کنه" !

مرد:پس فکر میکنی اینهمه پولدار رو کی پولدار کرده؟همین خدا! پس خدا یا نیست یا اگر هست عادل نیست.

در واقع با شنیدن این دیالوگ هاشخصیت زن ،علی رغم تمام زیبایی ها و سادگی های کلمات،این نکته کاملا مشخص و اشکار است میشود که، زن تمام چیزهای منفی و مثبت را بدون هیچگونه تفکری قبول میکند و سعی میکند از انها لذت ببرد! این نوع تفکر که شاید از نکاتی باشد که مخملباف روی ان در پس زمینه داستان تاکید میکند ،ممکن است تفکری خوب و سالم باشد اما از طرفی خطرناک جلوه میکند،اینکه یک زن از تمام واقعیت های منفی چشم پوشی میکند و به جای جستجو برای راه حل، ان نکات منفی را مطلقا میپذیرد ،تفکری سرزنش شده است که معمولا انسانهای سست و ضعیف به ان تن میدهند و در قالب مذهب و عرفان سعی میکنند خلع ها و سرخوردگی های خود را با جایگزین کردن چیزی که نام ن خدا است اما ماهیت ان خدا نیست پر کنند،نوعی فرار از واقعیت و تن دادن به شکست و هم سو شدن و جستجوکردن چیزی که اساسا خیال است و غیر واقعی .شخصیت "مرد کامل" کسی که باعث شده تا دختر جوان از راهی دور به دیدن ان بیاید!! یک مرد فقیر و معمولی که چند گاو دارد ! نکته ای که اینجا در تقابل بین یک مرد روستایی و فقیر و یک مرد تحصیل کرده و روشن فکر روی میدهد این است که هر دو مرد به نوعی در عذاب هستند مرد روستایی و فقیر از لحاظ مادی و فقر رنج میکشد و مرد روشن فکر امروزی از لحاظ روحی، با این تفاوت که مرد روشن فکر به دلیل عدم رسیدن به نقطه قابل اتکایی به نام خدا در عذاب به سر میبرد،در اینجا برای مخاطب هیچ چیزی به عنوان مرد کامل وجود ندارد چون هیچکدام از این دوشخصیت کامل نیستند اما در نظر شخصیت زن که عمری دچار فرار از واقعیت های پیرامونش بوده (به عنوان زن ایرانی) مرد روستایی و ساده یک مرد کامل است! چون این مرد او را اذیت نمیکند،شکنجه نمیکند،محدود نمیکند،به او ازادی میدهد،تضمین میدهد و...

پس با این تفاصیل شخصیت زن به دنبال خدا نیست و به دنبال ازادی است و البته یک ناجی حتی در قالب یک مرد بی چیز و فقیر ،که بتواند او را از شرایط بدی که دارد نجات دهد ،این مسئله نکته قابل تاملی است که شاید نتوان به سادگی از ان گذشت،با اینکه شخصیت زن این فیلم به نظر می رسد در ایران بزرگ نشده و تاکیدی روی این مسئله نمیشود ،اما حضورش به طور غیر مستقیم کنایه ای است از تمام دختران و زنان ایرانی که به مقتضی زمان و محدودیت ها گرایش پیدا کردند به خدایی که فقط نام خدا را یدک میکشد.به هر حال علی رغم تمام این موضاعات پیرامون زن در این فیلم،با شخصیتی قوی برخورد نمیکنیم ! شاید در ابتدا این شخصیت به دلیل داشتن همان فاکتورهای عرفانی ،قدرتمند جلوه میکند اما رفته رفته متوجه میشویم که این زن ،همان زن شرقی است (زن ایرانی) که به او ظلم میشود و حقوقش نادیده گرفته میشود،اما برای اندک امیدش به زندگی چه در قالب عشق وچه در قالب عرفان تلاش میکند و هر طور که شده سعی دارد به هدفش برسد.این تلاش قابل ستایش است و شاید ان جنبه مقدس شخصیت زن در این فیلم به خاطر همین تلاش کردن باشد، حتی به قیمتی گزاف! زن در این فیلم مقدس است،ساده است،مهربان است،زیرک است،و حتی خدا هم هست! .زن ایرانی و زن هندی در این فیلم درست مشابه هم عمل میکنند و هردو در یک خط مشترک به عنوان زن شرقی معرفی میشوند.شخصا انتظار بیشتری از این شخصیت در فیلم داشتم،این شاید به این دلیل بود که انتظار میرفت در طی این مسیر طولانی زن همسر کمونیسم خود را از پوچ گرایی نجات دهد،اما متاسفانه یا خوشبختانه این اتفاق رخ نمیدهد و مخملباف اینجا نگاهی کاملا واقع گرایانه به موضوع دارد .به هر حال شاید از یک زن ایرانی مخاطب انتظار بیشتری داشت ! اما از نیمه دوم فیلم به طور کل زن و مرد از هم جدا میشوند(از هدف مشترک) و هریک به سوی دیگری میرود و به دنبال ان حقیقتی که دوست دارند ببینند، نظر کارگردان فیلم در نشان دادن تصویر یک زن ،در این فیلم محترم است،تصویری که در بسیاری مواقع در حاله ای از ابهام قرار میگیرد(درست مثل فیلم ص ک ص و فلسفه) و تماشاگر سردرگم میشود که کاراکتر زن این فیلم تکلیفش چیست؟قرار است به خود کمک کند و یا به همسرش و یا اینکه به "زن"؟!

خدا

و اما خدا !!! نگاه مخملباف به این مورد نگاه مشخصی نیست،شاید او در این فیلم میخواهد خدا را انکار کند و یا بلعکس فیلمی ساخته است که خدا را نشان دهد! این بستگی به نوع درک و برداشت هر مخاطبی با توجه به سلیقه شخصی خود دارد،شاید خدا در فیلم فریاد مورچه ها همان زن باشد و یا شراب و گاو ! خدا در این فیلم خواه یا ناخواه یک عامل کلیدی است ،چون هدف از این جستجو ،هم برای شخصیت مرد و هم شخصیت زن پیدا کردن خدا است.اما کدامین خدا؟کدامیک از سه میلیون خدای موجود در کشور هند خدای واقعی است؟برای درک این مسئله میتوان باز هم اشاره به صحنه هایی کرد که در نماهایی دوربین اسمان را نشان میدهد ،و این عمل چندین بار تکرار میشود،و این تکرار شاید تاکید بر خدایی "یکی" است که در اسمانهاست و به نوعی ناظر تمام اتفاقات و رنجها است ،این فرضیه زمانی قدرت میگیرد که" مرد کامل" در دیالوگهایی که با شخصیت زن رد و بدل میکند ،خدا را من،تو،او ،پروانه ،اب،باران خطاب میکند ،اینکه حتی وقتی پروانه ای روی انسان مینشیند این دست نوازش خداست و یا اینکه زمانی ستاره ای در اسمان چشمک میزند این نشانه لبخند خداست و مثالهای اینچنینی ،در واقع خدایی که فریاد رس فریاد مورچه هایی است که به راحتی زیر پای رهگذران له میشوند و فریاد درد انها را کسی جز خدا نمیشنود ،خدایی که ناظر بر تمامی این رنج ها و مصائب انسان است.نام فیلم و انتخاب این نام برای این فیلم بسیار هوشمندانه است،چون در جایی که مخاطب با دیدن رنج و درد های بیشمار انسان به عدالت خدا شک میکند ،اما با این وجود درگیر پیدا شدن خدایی میشود که شاید انسانهای روی زمین برایش حکم مورچگانی زحمت کش را دارند ،و یا شاید خدایی که انقدر مقتدر باشد که تمام ریشه های ظلم و ستم را از میان بردارد و انسانهای جهان را از این جهل و نادانی نجات دهد،بیننده خواه یا ناخواه درست به مانند کاراکترهای این فیلم در بطن فیلم و در ذهن خود خدا را جستجو میکند ،و همین جستجو و فکر کردن راجب به خدا و چرا هایی که در ذهن مخاطب ایجاد میشود یکی از بزرگترین موفقیت های فیلم فریاد مورچه ها و محسن مخملباف به عنوان کارگردان این فیلم است که ،با کارگردانی اثری متفاوت مخاطب را از کانال های دیگری به غیر از مذهب به خدا نزدیک میکند.

قانون کارما و سیاست

این گردونه که انسان گرفتارش هست، چیست؟"کارما"است،تناسخ است.یعنی تو-هرفرد-زندانی این جبری که بیایی،رشد کنی،رنج ببری،زحمت بکشی،تلاش کنی،کینه و عشق بورزی،محرومیتها ببینی،زندگی کنی و بمیری و پیر شوی و بمیری.و باز دوباره این حرکت دایره وار اغاز شود،و باز در اندام حیوان و انسانی دیگر،به دنیا بیایی و همین مراحل سخت و پر رنج را بگذرانی،و از خانه تولد به قله پیری بروی و به حضیض مرگ بیفتی،و باز دوباره و سه باره و چهار باره،و همچنین تا ابد!!!

"کارما"چنین فلسفه ای دارد که نه تنها در زندگی روزمره،بلکه در فلسفه زندگی مطرح میکند.تو میزائی،رنج میبری،زندگی میکنی،و همه محرومیت ها،گسستن ها،پیوستن ها،پیروزیها،شکستها،و تلخی ها و شیرینی ها رو تحمل میکنی و میمیری.و باز دوباره و دوباره .نام این گردونه "کارما"است.بنابر این تو همیشه در یک جبر گردنده ،مجبوری و باید تا همیشه،تا ابد،بچرخی،و تا اسیر این گردشی و زندانی این جبری،نجات نمی یابی!!!

نجات در مذهب هندو ،معنای کاملا مشخصی دارد،که بیرون رفتن از این گردونه تناسخ است.اگر شخصی در زندگی های گذشته فساد کرده باشد در زندگی بعدی به صورت فقیر و یا ذلیل برمیگردد و اگر فسادی نکرده باشد به صورت یک انسان قوی و پولدار به این زندگی برمیگردد،در واقع بهشت و جهنم هندو،همیشه کارمای بعدی است،یعنی گردونه بعدی و حیات بعدی،پاداش و یا کیفر زندگی قبلی انسان را میدهد. با اشاره ای کوتاه به این قوانین هندو که برای شناخت مذهب مردم هند ،برای درک بهتر فیلم بیان شد ،و البته بیان کردنش اجتناب ناپذیر بود،به سمت سیاست میرویم .متاسفانه ،این فلسفه ای بسیار هولناک است،و بزرگترین پایه بتون ارمه ای بوده که نظام طبقاتی و کاستی را در هند که از همه بیشرمانه و وحشیانه تر است،هزاران سال مستحکم کرده و نگاه داشته.چرا که تناسخ اصالت را به تولد میدهد،نه به عمل انسان.اما "نیروانا"یا همان مرحله ارامش مطلق که فقط مختص به یک قشر خاص و طبقه خاص است، در واقع در این قوانین مردم بدبخت و بیچاره قبول کرده اند که این بدبختی و بیچارگی نتیجه عمل خودشان و زندگی قبلی خودشان است،و این در حالی است که طبقه ثروتمند با همین رویکرد و ترویج ان توسط عوام فریبی و ساده لوحی و بی فکری این مردم سالهاست که قدرت را در دست دارند انهم به راحترین شکل ممکن،گاندی به عنوان یک رهبر بزرگ فقط توانست هند را از شر استعمار نجات دهد اما هرگز موفق نشد هند را از عقاید و خرافات بسیار هولناک و خطرناک و این قوانین رهایی بخشد ! قوانینی که بسیار ظالمانه است و جالب تر اینکه خود مردم هند خصوصا طبقه فرودست این قوانین را قبول کرده اند و سالهای سال بر همین منوال زندگی کرده اند،شاید تنها راه نجات از این همه ظلم و ستم یک حکومت کمونیسمی باشد ،حذف سه میلیون خدای دروغین و روی کار امدن یک حکومت کمونیسمی که اینجا کمنیسم برای این مردم از سه میلیون خدایی که میپرستند، قدرتمند تر و قوی تر است،کمونیسم در اینجا یعنی خدا ،یعنی برابری ،یعنی بازگشت به زندگی ،حضور یک فرد کمونیسم در این فیلم ، همان طور که پیش تر اشاره کردم باعث قوت قلب تماشاگر است،شاید کمونیسم در اروپا و کشورهای پیشرفته دورانی نداشته باشد اما برای بیچارگان هند کمونیسم یعنی نجات و ازادی.در کشوری که ایین هندو هنوز قدرتمند است و مذهب نظام طبقاتی را اینگونه تشریح میکند که :

طبقه اول:نیرومندها و قدرتمندها،که نسل به نسل طبق همان قانون احمقانه کارما و همان ارامش دروغین نیروانا سالها بر مسند قدرت بوده اند ،بدون هیچ اعتراضی!!!

طبقه دوم:افرادی بودند که ارواح خبیثه و اجنه را از قبایل دور میکردند،اینها سپاه دین بودند،و در کنارشان برهمان.

طبقه سوم:کشاورزان

طبقه چهارم:کارگران و غلامان

طبقه پنجم:نجسها،همان افرادی که محسن مخملباف ان ها را در این فیلم به تصویر میکشد،نجسها به این دلیل نجس هستند ،چون اریایی نبودند و پیش از امدن اریایی ها به هند ،در راه هند بوده اند،و جرمشان این است که از اریایی ها قدیمی تر بوده اند.نجسها کار میکردند،و بهنگام گرفتن مزد،باید کاسه ای در دست میگرفتند تا ارباب در تماس با انها الوده نشود،اکنون نیز چنین است! فقط بعد از سه هزار و چند سال است که گاندی ،اینان را بندگان خدا می نامد،البته به همان معنایی که ما امروز میگوییم:برادر دینی،برادر مومن،و بنده خدا!!! و این برادری هیچ الزامی ندارد و به معنای برابری نیست ،به معنای نوعی تعارف دروغ است،وقتی مخملباف در فیلم تصاویر اندکی از انقلاب را نشان میدهد و صحبت از گاندی را به وسط میکشد و اتفاقا او را مردی اسیر زن معرفی میکند (در سکانسی که لوناشاد درباره عشق بازی گاندی صحبت میکند) یعنی اینکه هنوز هم هیچ اتفاق خاصی رخ نداده،علی رغم اینکه کشور هند به سرزمین معجزه ها شهرت دارد هنوز هیچ معجزه ای برای نجسهای هند نشده ! کارما،نیروانا،سامسارا،یوگا،جوکی،هیچ کدام معجزه ای نکرده اند،بلکه تبدیل شده اند به داروی نیازمندی مردمان مناطق دیگر و به خصوص غربی که انسان را اینهمه قدرتمند ساخته ،اما با درونی تاریک و پر از پوچی! وقتی به این نقطه میرسیم میبینیم که شرق به کمونیسم و بی خدایی غرب محتاج است و غرب به عرفان و سه میلیون خدای هند!!! اما در این بین حقیقت چه میشود ؟؟؟ شاید فریادهای بلند شخصیت مرد فیلم هنگام سوزاندن مرده ها و شنیدن حرف های تلخ مرد المانی و غربی که از غرب گریزان به شرق امده ،فریادهای خیلی از انسانها باشد،فریادهایی از روی شکستن دل و غم های بزرگ! شاید فریاد های پایان فیلم محمود شکرالهی فریادهای کارگردانی باشد که میخواهد حرف های ناگفته خود را در چهارچوب سینما بزند و میخواهد تا کودکان از همان ابتدا چشمها و گوش های خود را نسبت به واقعیت ها و تلخی های موجو در جهان ،نبندند!!!

حرف اضافه:

با اینکه در نقد این فیلم حرف اضافه کم نزدم،اما حالا که سخن به میان امده باید بگویم که حرکت یکسری از فیلمسازان به سمت سینمای به اصطلاح معنوی ،سعی میکند مردم را از خوشبخت بودن واقعی دور کند،با نگاهی گذرا به فیلمهایی نظیر یک تکه نان،به اهستگی،ارامش در میان مردگان،و اخیرا فیلم به همین سادگی ،خوشبختی در بدبختی بسته بندی میشود و به خورد تماشاگری داده میشود که سعی میکند درست به مانند همان شخصیت زن با خدا در فریاد مورچه ها ،به جای تلاش کردن برای رسیدن به خود شناسی و پیدا کردن خوشبختی ، از مشکلات فرار کنند و بدبختی های بزرگ را در قالب خوشبختی های کوچک قبول کنند،فیلمهای اینچنینی را چه کسانی تحسین میکنند؟کدام طبقه از جامعه ؟ایا به غیر از طبقه مذهبی و رادیکال ایران کسی محسن مخملباف را زیر انتقادهای شدید قرار میدهد؟ایا فیلمی که بدبختی را خوشبختی میکند و فیلم تحسین شده سال لقب میگیرد دوای درد اینهمه مشکلات و معظلات است؟سینمای ایران احتیاج به یک موج نو دارد ،موجی که بتواند با قدرت و ازادی سخن بگوید ،درست مثل نئورئالیسم ایتالیتا که واقعیت های جامعه را به تصویر میکشیدند! به شخصه به شجاعت محسن مخملباف برای ساختن این فیلم احترام میگذرارم و معتقدم که باید از جایی این خط قرمزها و محدودیت ها شکسته شود.در نهایت فریاد مورچه ها را باید دید و این فیلم را به سینما دوستان توصیه میکنم .

حسین یوسفی

4/3/87

جوایز:

برنده ویژه هیات داوران(فریاد مورچه ها) در جشنواره بین الملی گراند سینه دل سور،اسپانیا.

فیلموگرافی محسن مخملباف:

فریاد مورچه‌ها، ۱۳۸۶

س ک س و فلسفه، ۱۳۸۴

سردتر از آتش، ۱۳۸۴

دوشنبه بازار، ۱۳۸۳

سفر قندهار، ۱۳۷۹

داستان‌های جزیره (اپیزود دوم، تست دموکراسی)، ۱۳۷۷

سکوت، ۱۳۷۷

‌ قصه‌های کیش (اپیزود سوم: در)، ۱۳۷۷

مدرسه‌ای که باد برد، ۱۳۷۶

گبه، ۱۳۷۴

‌ نون و گلدون، ۱۳۷۴

سلام سینما، ۱۳۷۳

هنرپیشه، ۱۳۷۱

ناصرالدین شاه آکتور سینما، ۱۳۷۰

شب‌های زاینده رود، ۱۳۶۹

عروسی خوبان، ۱۳۶۷

دستفروش، ۱۳۶۵

بای‌سیکل ران، ۱۳۶۴

بایکوت، ۱۳۶۴

استعاذه، ۱۳۶۲

دو چشم بی‌سو، ۱۳۶۲

توبهٔ نصوح، ۱۳۶۱

پ.ن

1-از لطف دوستانم کمال تشکر را دارم و اینکه تمام انگیزه ام برای نوشتن لطف و تشویق این دوستان خوب است که از همگی تشکر میکنم.

2-بعد از چیزی حدود 7 ماه دوری نوشتن درباره یک فیلم کار ساده ای نیست،ممکن است کیفیت مطلب پایین باشد که از همه دوستان عذرخواهی میکنم .

۳-نوشتن درباره فیلم هشت و نیم کار ساده ای نبود و کار ساده ای هم نخواهم بود،هشت و نیم فدریکو فلینی فیلمی بود که قلم من رو قفل کرد !!بارها نوشتم و پاک کردم ! اما برای 3 دقیقه اغازین فیلم هشت و نیم که مربوط به یک کابوس است مطالبی نوشتم که سر فرصت و با دقت بیشتری سعی میکنم مطلب فیلم هشت و نیم را به اتمام برسانم.

۴-قسمتهای کوتاهی از مطالب مربوط به قوانین هندو ، و کارما(نظام طبقاتی) از کتاب تاریخ ادیان نوشته دکتر شریعتی و فیلموگرافی کارگردان از سایت ویکی پدیا.

تولد 2 سالگی

hossein-ussefi — Sat, 22 Mar 2008 18:02:19 GMT

سینما کامنت دوساله شد!

روز چهار فرودین سال ۸۵ شروع کردم به نوشتن ،زمانی که این وبلاگ را ایجاد کردم نوشتن مطالب سینمایی را قصد نداشتم! اما حالا سینما تنها هدف من است .امیدوارم سال جدید سال پرباری برای همه عزیزان و دوستان باشد ،و همچنین سال پر باری برای جامعه هنری.از دوستانی که در این مدت گلایه داشتند که چرا وبلاگ را اپ نمیکنم! ،باید بگویم که به امید خدا برمیگردم و در خدمت دوستان خواهم بود ،هر چند که در شش ماه گذشته اکثر وبلاگ های موفق و پر مخاطب فعال نبودند! امیدوارم در سال جدید دوباره با کمک یکدیگر و همدلی تمام سینمایی نویسان ،دوباره با انرژی شروع کنیم و این بازار کساد وبلاگ های سینمایی را دوباره رونق بخشیم ،امیدوارم سال خوبی در پناه حق داشته باشید.

حسین یوسفی

یادداشتی بر فیلم pi

hossein-ussefi — Sat, 03 Nov 2007 11:25:18 GMT

pi = 3.14159265

فیلم pi یا 3,14159265358 محصول سال 1998 و به کارگردانی دارن ارونوفسکی(Darren Aronofsky) است .این فیلم اولین کار بلند دارن ارونوفسکی است که توجه بسیاری از منتقدین را به خود معطوف ساخت .اما فیلم pi یک فیلم صرفا تجاری نبود زیرا به خاطر ساحتارهای پیچیده و نوع روایت داستان و مضمون و محتوا فیلمی تماشاگر پسند نبود .اما به واقع یکی از متفاوت ترین اثار سینمای دهه نود میباشد .ارونوفسکی بعد از این فیلم ،دومین فیلم خود را در سال 2000 کارگردانی کرد .فیلم مرثیه ای برای یک رویا(Requiem for a Dream) که به نوعی معروفترین اثر این کارگردان نیز به شمار میرود و بسیاری از سینما دوستان ارونوفسکی را با این فیلم میشناسند .ارونوفسکی در فیلم دوم خود با یک چرخش 180 درجه ای نسبت به فیلم pi فیلمی را با مضمون اجتماعی ساخت و به مسائلی نظیر اعتیاد پرداخت .شاید عدم استقبال از فیلم pi که یک فیلم خاص بود، باعث شد تا ارونوفسکی در فیلم دوم خود کمی هم به گیشه فکر کند هر چند که فیلم مرثیه ای برای یک رویا را نمیتوان اصلا فیلم گیشه ای نامید ،فیلمی قدرتمند در مضمون و روایتی دیگر ،که تبدیل به یک اثر ماندگار شد.اما ارونوفسکی بعد از فیلم (Requiem for a Dream) در سال 2006 فیلم (The Fountain) را کارگردانی کرد .در این اثر که سومین فیلم بلند این کارگردان محسوب میشود، ارونوفسکی دوباره به همان ساختارهای فیلم اول خود یعنی pi برمیگردد و فیلمی را با مضمون سفر در زمان با رویکردهای فلسفی میسازد .به نظر میرسد ساختن اثاری اینچونینی جز علایق کارگردان نسبت به مفاهیم فلسفی و موضوع افرینش باشد چون در تمام اثار دارن ارونوفسکی یک جستجو و یک سفر و کنکاشتی نسبت به پیرامون انسان و طبیعت به چشم میخورد.اما فیلم pi داستان یک ریاضی دان نابغه به نام ماکسیمیلیان کوهن (Maximillian Cohen) است ،او سعی دارد با علم ریاضی ماهیت خدا را کشف کند و برای این کار نظریه هایی را هم ارائه میکند .او دارای بیماری صر است و گاه و بیگاه دچار تشنج های شدید عصبی و مغزی میشود .شاید اولین چیزی که مخاطب را در این فیلم با خود درگیر میکند سیاه و سفید بودن فیلم با نورپردازیهای عجیب و غریب است که فضایی تیره و تاریک را در فیلم ترسیم میکند ،البته این عامل شاید به این دلیل باشد که کارگردان قصد دارد جهان را از نگاه شخصیت کوهن نشان دهد جهانی سیاه و سفید و عاری از رنگ ،فضا سازی و طراحی صحنه در این فیلم هم درست به مانند نورپردازی های فیلم عجیب و غریب و پیچیده است ،مسلما تماشاگر با دیدن این فضاها و طراحی ها خود را در جهان پست مدرن اساس خواهد کرد،به طوری که حتی یک شخصیت ماشینی به نام اقلیدس که رایانه شخصی ماکسی کوهن است به صورتی غیر مستقیم حضور دارد و زنده است و این موجب هراس میشود .اما از نکات مهم فیلم که این فیلم را گاه به نقطه اوج میبرد و گاه ان را پایین میکشد تصویربرداری فیلم است .شاید بیش از 60 درصد این فیلم به صورت فیلمهای مستند فیلمبرداری شده است .حضور دوربینی که باید جهان را از دیدگاه یک انسان ،دارای بیماری شدید عصبی نشان دهد ،باید کار دشوار و مشکلی باشد که البته ارونوفسکی با اینکه در پاره ای مواقع ،بسیار اغراق امیز عمل میکند اما در نهایت از عهده این کار به خوبی برامده است .

تکان های شدید دوربین و حرکت های ناپیوسته و چرخشهای یکباره دوربین،که به نوعی نشان دهنده اغاز حملات مغزی ماکسی کوهن است به خوبی از کار درامده است .اما شاید در بعضی مواقع این حرکتها بیش از اندازه اثیر تکرار میشود و مخاطب را به چالش میکشد ،همچنین در مورد نشان دادن نماهای خارجی ،دوربین فقط و فقط تاکید دارد، در شهری به مانند نیویورک اطباع شرقی و اسیایی را نمایش بدهد! به طوری که این کار نیز بیش از اندازه تکرار میشود و شاید این تاکید اغراق امیز به تجربه کارگردان بازگردد چون اولین اثر این کارگردان بوده و مسلما تجارب کمتری داشته است کارگردان ،این درحالی است که بسیاری از صحنه های فیلم در نسخه ای که در تاریخ دهم جولای سال 1998 عرضه شد از فیلم حذف شدند ،از این سکانسها میتوان به سکانس قبرستان رایانه ها که ماکسی کوهن در ان اثیر شده است اشاره کرد که در نهایت حذف شد این سکانس.به طور کلی تصویربرداری این اثر عالی بود طوری که دوربین هم بازیکر بود و هم باید احساس یک انسانی را که دچار تشنج های عصبی میشد را به تماشاگر اقا میکرد .از دیگر نکات برجسته فیلم موسیقی متن فیلم بود که اصلا به خودی خود،در مخاطب اثری شگفت دارد موسیقی پست مدرن به سبک کارهای گروههای نیو ایج* (New Age موسیقی رازگونه و فلسفی) مثل انیگما(ENIGMA ) و ارا (ERA )که بنیان گذاران سبک نیو ایج در جهان میباشند .عنصر موسیقی در فیلمهای ارونوفسکی نقش بسزایی دارد. در فیلم مرثیه ای برای یک رویا شاید بتوان گفت که یکی از بهترین موسیقی های متن فیلم را، ما در فیلم مرثیه ای برای یک رویا میشنویم .در فیلم pi هم به همین شکل موسیقی به خوبی تاثیر خود را میگذارد .برای موسیقی متن این فیلم نام پنج اهنگساز به چشم میخورد و همین مورد کافی است تا پی ببریم که دارن ارونوفسکی به وجود موسیقی و عملکرد ان در فیلمهایش اهمیت ویژه ای قائل است .نام افرادی مثل:( Clint Mansell ، Horace Hinds ، Grant Marshall ، Mushroom Vowles ، Robert del Naja) به عنوان اهنگ ساز در فهرست این فیلم به چشم میخورد .اما در نهایت در اگر بخواهیم در مورد این فیلم نظری داشته باشیم ،باید گفت که علی رغم تلاشهای زیاد کارگردان و گروهش ،فیلم pi فیلمی پیچیده و کاملا گیج کننده است که با یک بار دیدن این فیلم،مخاطب مسلما چیز زیادی دستگیرش نمیشود و حداقل باید پنج بار این فیلم را دید تا به نکات و مسائل نهفته این فیلم پی برد. حتی وجود راوی و روایت گر که خود شخصیت اصلی فیلم ان را روایت میکند نتوانسته است در برطرف ساختن پیچیدگیهای زیاد فیلم کمک زیادی کند.شاید این فضاپردازیها و داستان غیر متعارف با نورپردازیهای عجیب و غریب و طریقه سیاه و سفید فیلم دنیای پیچیده درست مثل علم ریاضی را ترسیم کند ،اما خلق چنین فضایی در پرده نقره ای و برای مخاطبانی که سینما را از منظر یک سرگرمی نگاه میکنند ،زیاد جالب توجه نباشد ،اما piفیلمی است که واقعا باید دید .بازیگران فیلم بازیگران مشهوری نیستند اما باید به بازی خوب و زیبای (Sean Gullette) در نقش(Maximillian Cohen) اشاره کرد که تقریبا تمام بار بازیگری این فیلم بر عهده اوست ،گولت بر خلاف دوربین که گه و بی گاه اغراق امیز عمل میکرد به صورتی کاملا طبیعی و اثر گذار نقش خود را ایفا میکند .

رابطه علم ریاضی با خدا،دین ،مذهب،فلسفه

باز گویی فرضیه ها:

1-ریاضیات زبان طبیعت است.

2-همه چیزهای اطرافمان را میتوان با اعداد و ارقام،تفسیر و درک کرد.

3-اگر نمودار هندسی اعداد هر سیستمی را رسم کنیم،الگوهای خاصی پدید می ایند...

4-بنابراین الگوها در همه جای طبیعت وجود دارند.

3.1415926535 8979323846 2643383279 5028841971 6939937510 5820974944 5923078164 0628620899 8628034825 3421170679 8214808651 3282306647 0938446095 5058223172 5359408128 4811174502 8410270193 8521105559 6446229489 5493038196 4428810975 6659334461 2847564823 3786783165 2712019091 4564856692 3460348610 4543266482 1339360726 0249141273 7245870066 0631558817 4881520920 9628292540 9171536436 7892590360 0113305305 4882046652 1384146951 9415116094 3305727036 5759591953 0921861173

ریاضیات زبان طبیعت است و این جز ء اولین دیالوگهایی است که توسط کوهن گفته میشود ،شاید یکی از نقاط مثبت این فیلم ان است که مخاطب را از هر قشری که باشد به فکر فرو میبرد و فیلم در این زمینه به خوبی عمل میکند .فکر کردن به جهانی که طبق علم ریاضیات به وجود امده و طبق همین علم پیش میرود .به طوری که در سکانسی از فیلم خدا یک عدد 216 رقمی است! با توجه به نام دانشمندان و فلاسفه بزرگ که در این فیلم نام انها را میشنویم ،میتوان فیلم pi را یک فیلم فلسفی نیز قلمداد کرد،فیلمی که به مسائل افرینش میپردازد و با نگاهی روشن گرایانه سعی در اثبات خدا توسط علم دارد .این فیلم جدا از ساختارهای فلسفی که دارد به مسائل سیاسی نیز گوشه چشمی دارد و به طور نامحسوسی به موارد سیاسی هم اشاره میکند سیاستمداران در پی کشف حقیقت برای جهان هستی هستند تا توسط کشف ان به جاودانگی و قدرت برسند ،و این دیدگاه قدرت طلبانه توسط سیاستمدارن امریکایی که اکثرا جز تندرو های مذهبی هم بوده اند کاملا مشهود است .اما مذهب نیز به مانند سیاست همواره به دنبال کشف حقیقت و سعادت و جاودانگی بوده است شاید این نیاز در همان پیدایش جهان هستی در تفکر انسانهای اولیه هم شکل گرفته بود که انها نیز برای رهایی از مشکلات و مصائب و بلایای طبیعی به خدایان پناه بردند و بعد ها این خدایان شکل الهه های مقدس گرفتند خصوصا در کشور یونان الهه هایی مثل زئوس و یا اپولو و بسیاری دیگر که همگی انها را انسان خلق کرد. در مرحله ای دیگر ،پیدایش دین بود که ان را نیز انسان اختراع کرد(نگارنده مطلب) برای نیازهای درونی خود.فیلم pi را میتوان یک فیلم مذهبی نیز نام برد چون به طور مستقیم در این فیلم ما با رابطه بین اعداد و کتب اسمانی پی میبریم در این فیلم یهودیت به عنوان اولین دین رسمی دارای کتاب اسمانی نماینده ای است از تمام ادیان اسمانی !شاید انتخاب این دین به این دلیل باشد که قدیمی ترین است ،

در سکانسی از فیلم به رابطه بین اعداد و کتاب مقدس تورات اشاره میشود که رابطه ای شگفت انگیز و ،واقعی است. رابطه بین زبان عبری و ایات تورات به صورت کاملا مرموز و رمز گونه حکایت از رمزی برای جاودانگی دارد ! مسئله ای که در این فیلم عنوان میشود اعداد فیبوناچی و زبان عبری !و تورات!و رابطه تنگاتنگ بین اینهاست. اگر بخواهیم در دیگر ادیان نیز جستوجویی کنیم ،مثلا در اسلام و زبان عربی و کتاب قران رابطه ای شگفت انگیز بین حروف ابجد صغیر و کبیر و زبان عربی و کتاب قران وجود دارد! کتابهایی که به صورت کاملا رمزگونه نگاشته شده اند(با رمز و اعداد) و درون خود حقیقتی به نام جاودانگی را به همراه دارند ! اما این حقیقت چیست ؟و این رمز جاودانگی که یک عدد 216 رقمی است چه میتواندباشد؟عدد و رمزی که هم مذهبیان و هم سیاستمداران و دانشمندان در این فیلم به دنبال کشف کردن ان هستند و برای همین در این فیلم ما مشاهده میکنیم که تمام این گروهها به هر نحوی که شده میخواهند با کشف کردن این رمز حقیقت خود را ثابت کنند و ان از برای اعمال پلید استفاده کنند ،و همین عوامل سبب میشود که تمام این گروهها سخت به دنبال ماکسی کوهن نابغه باشند چون او کلیدی است برای کشف حقیقت! ماکسی کوهن دست به یک خطر بزرگ میزند! تا جایی میخواهد بالا برود، که امکان نابودیش وجود دارد .در سکانسی از فیلم استاد ریاضی دان کوهن به او میگوید :اگر زیاد بالا بروی خواهی سوخت! این ها همگی کنایه هایی است از اینکه انسان هنوز نمیتواند از حد و اندازه ای معین بیشتر به جلو برود ! چون از توان انسان خارج است. کوهن در سکانسی که مغز خود را با دلر برقی سوراخ میکند به این نکته پی برده است که او علی رغم اینکه خدا را کشف میکند اما توانایی رسیدن به ان را ندارد و درنهایت در برابر قدرت و انرژی مطلق ناچار سر تعظیم فرود می اورد نیرویی که از ادراک انسانها خارج است.اما پس رابطه و حقیقت بین مذهب و فلسفه و سیاست چیست؟در این فیلم سیاست مدارن انسانهایی جاه طلب و قدرت طلب و دانشمندان انسانهایی خود خواه و سود جو ،و مذهبیان که در این فیلم یهودیت نماینده ان است انسانهای محدود فکر و احمق نمایش داده میشوند .گروههایی که همگی قصد دارند از حقیقت جهان هستی به نفع خود استفاده کنند و البته در این کار نیز هر گز موفق نبوده اند. در دیالوگهایی که در فیلم بین کوهن و رهبران مذهبی و نمایندگان سیاسی رد و بدل میشود کوهن به واقع انها و رویکردشان به مذهب و سیاست را تحقیر میکند و انسانهای اینچنینی را سطحی میپندارد .با تمام این صحبت ها و مسایل بسیاری که در این فیلم وجود دارد مثل تاکید بر فلسفه شرقی و مذهب و دیگر عوامل فیلم pi نکات عمیق بسیاری را نیز در خود نهفته دارد که نوشتن این نکات و پرداختن به انها مسلما خارج از حوصله خواهد بود . 3,14 و الا اخر و اخر چیزی جز همان اول نیست و ان هم خداست.

حسین یوسفی

پ.ن

P عددی است که برای بدست امدن محیط دایره در ریاضیات از ان استفاده میشود.

*اواخر دهه هشتاد ميلادي نوعي رويكرد شبه فلسفي در غرب ظهور كرد كه خواستار احياي باورها و تفكراتي بود كه پيش از شكل گيري دنياي صنعتي و مدرن امروزي رواج داشت. يكي از اصلي‌ترين محورهاي اين نگرش راز ورزي يا Mysticism بود. در همان ايام بود كه بازار طالع‌بيني فالگيري طب سنتي و گیاهخواری در غرب به شدت گرم شد و رونق پیدا كرد. اين رويكرد وهم‌انگيز و جديد سبك خاصي از موسيقي را نيز به همراه آورد كه ما آن را با نام موسيقي «نيو ايج» يا موسيقي عصر نوين مي‌شناسيم. نوعي موسيقي رازآلود كه سعي داشت انسان گرفتار در جوامع صنعتي را به آرامش ذهني و روحي برساند.در واقع New Age یک چشم و دید جدید به جهان است . در سال 1990 ميلادي آلبومي در همين سبك جديد و با نام «1990 ميلادي» از گروهي به اسم «انيگما»‌ به بازار آمد. ENIGMA انيگما (كه به فارسي مي‌شود راز و معما)

جدال فرشته و انسان !

hossein-ussefi — Mon, 22 Oct 2007 12:41:18 GMT

یادداشتی بر فیلم انجل-ا(Angel-A)

فیلم انجل-اAngel-A)) محصول سال 2004 به کارگردانی لوک بیسون(Luc Besson )کارگردان نام اشنای فرانسوی است که پیش از این ٫ فیلم حرفه ای(Leon, the Professional) محصول سال 1994 را در کارنامه هنری خویش بر جای گذاشته است.روند کارهای لوک بیسون بعد از موفقیت بزرگ در فیلم حرفه ای روند رو به رشدی نبوده این کارگردان فرانسوی که بیشتر در هالیوود فیلم میسازد هرگز به اندازه فیلمسازان هم وطن خود نظیر ژان پیر ژونه نتوانست اثار در خور توجه ای را ارائه دهد .اما او در فیلم انجلا بازگشتی قدرتمندانه داشت و به نظر میرسد این فیلم یکی از متفاوت تریت کارهای لوک بیسون باشد خصوصا انکه اثراتی از سینمای قدرتمند فرانسه را میتوان در این فیلم مشاهده کرد .فیلم انجلا داستان مرد عربی است که به دلیل ورشکستگی و بدهکاریهای فراوان قصد خودکشی دارد تا اینکه فرشته ای از سوی خدا برای نجات مرد عرب (اندره موسی) می اید و افق های جدیدی را در زندگی او پدیدار میکند.فیلم انجلا فیلمی است با روایت خطی که اتفاقا جنبه سورئالیستی نیز دارد حضور یک موجود ماورایی در این داستان جنبه سورئالیستی ماجرا است اما همین حضور بسیار منطقی و ملموس است به طوری که فرشته به زودی خود غرق زندگی انسانها میشود و اعمال و رفتار او به عنوان یک فرشته، در تضاد کامل است با ان تعاریفی که از فرشته ها در ادیان امده است .فیلم مجموعه کاملی از تضاد ها است تصاویر به طریقه سیاه و سفید فیلمبرداری شده است و همین سیاه و سفید بودن فیلم یکی از تضادها است و این نکته را به مخاطب القا میکند که انسانهای جامعه امروز جهان یا سیاه هستند و یا سفید!و حد وسطی بین این دو قرار ندارد .تصویربرداری فیلم یکی از برجسته ترین نقاط فیلم است ارائه تصاویر بسته از نماهای دور و بازی دوربین به جای بازیگران فیلم و ارائه تصاویری از بالا که وجود یک نظاره کننده (خدا) را نشان میدهد .این تصاویر با کنتراست بالا توام شده است با نورپردازی و سایه روشن های بسیار دقیق که دیدن فیلم را بسیار لذت بخش میکند. این کنتراست و نورپردازی و ارائه تصاویر بسته از نماهای دور را در فیلم حرفه ای هم قبلا دیده بودیم و البته حضور طبیعت به عنوان یک رکن اساسی در سینمای فرانسه که همیشه وجود داشته است حتی اگر این حضور محدود به گلدان کوچک فیلم حرفه ای باشد .در فیلم انجلا اب به عنوان یک عنصر حیاتی نقش بسزایی در بسیاری از سکانسهای فیلم دارد به طوری که سکانس های ابتدایی و انتهایی فیلم همگی در اب اتفاق می افتد .اب ادر این فیلم هم نجات بخش است وهم وسیله ای برای مرگ .به غیر از اب لوک بیسون از اینه به طور ماهرانه ای برای انتقال مفاهیم فیلم استفاده میکند همان طور که قبلا اشاره شد نقش دوربین در این فیلم نقش انکار ناپذیری است در بسیاری مواقع دوربین هم نقش اینه را بازی میکند و به جای بازیگر عمل میکند و هم نقش خدا را به عنوان یک ناظر نشان میدهد و گاه نقش تماشاگر را به طوری که تماشاگر احساس حضور در صحنه را میکند .دکور های فیلم هم به زیرکی و بر اساس داستان فیلم به خوبی انتخاب شده اند به طوری که در این فیلم نه خیلی واضح اما در بسیاری از مواقع قبل از اینکه تماشاگر واقعا باور کند که شخصیت زن داستان واقعا موجودی فرا بشری است ،کارگردان از هنرهای معماری به خصوص مجسمه سازی و البته نقاشی استفاده میکند تا رفته رفته تماشاگر را به باورپذیری در مورد شخصیت انجلا برساند .شخصیتی که پذیرفتن ان برای تماشاگر به عنوان یک فرشته سخت است .برای همین در طول سکانس های فیلم کارگردان از مجسمه های عجیب و انسان های بالدار یا همان فرشتگان به خوبی استفاده میکند .موسیقی فیلم هم با وجود اینکه کمتر در پس زمینه وجود دارد اما تاثیر گذار است .به هر حال این فیلم با وجود اینکه خیلی سر و صدا به پا نکرد اما به جرات میتوان گفت که یکی از بهترین کارهای لوک بیسون بعد از فیلم حرفه ای بود که به نوعی هم بیسون را از ان قالب هالیوود ی جدا کرد و هم اینکه بازگشتی موفق ،برای این کارگردان به سینمای فرانسه بود .انجلا فیلمی با مفاهیم پیچیده است که با زبان ساده بیان میشود که این بیان ساده با بازی خوب و ساده و کمی کمدی جمال دبوزه(Jamel Debbouze) بازیگر مراکشی الاصل فرانسوی و مسلمان در نقش اندره همراه میشود .از سوی دیگر باید به بازی خوب هنرپیشه زن 2 متری که واقعا بسیار به دقت انتخاب شده است اشاره کرد بازیگری با نام ریا راسموسن (Rie Rasmussen) که با قد و قامتی بلند و موهای بلوند واقعا شخصیت قدرتمند یک فرشته را به تماشاگر القا میکند راسموسن در این فیلم عالی بازی میکند این هنرپیشه زن 2 متری زیاد مشهور نیست اما جدی ترین حضور او قبل از فیلم انجلا باز میگردد به سال 2002 و فیلم زن افسونگر که کارگردانی ان بر عهده برایان دی پالما کارگردان مشهور بوده است .بازیهای این دو بازیگر با تفاوت های فیزیکی و تضادهایی که از نظر فیزیکی نسبت به یکدیگر دارند بسیار عالی از اب در امده .در نهایت انجلا فیلمی است که بتوان بیش از یک بار دید فیلمی که انسان را به تفکر وا میدارد .مسلما با دیدن فیلم انجلا یاد و خاطره فیلم ویم وندرس در اذهان خواهد امد فیلم بهشت بر فراز برلین.

Angel-A

جامعه و سیاست

فیلم انجلا جدا از ساختارهای سینمایی خوب به خوبی به مسایل جامعه فرانسه و حتی جهان اشاره میکند .این بار نیز لوک بیسون به عنوان کارگردان فیلم موضوع مهاجران را به وسط میکشد و زندگی همچین افرادی که فرهنگ دیگری دارند را، در قلب اروپا ،زندگی به چالش کشیده شده و سرشار از بدبختی نشان میدهد درست مثل شخصیت لئون در فیلم حرفه ای که مهاجر بود این بار در این فیلم نیز شخصیت اندره یک مهاجر عرب تبار است .جامعه ای که لوک بیسون در قالب شخصیت هایی مثل پلیس و یا گانگستر و مردم عادی فرانسه ارائه میدهد جامعه ای ماشینی و بدون ذره ای احساس است .مردمی که اصلا به یکدیگر فکر نمیکنند و حتی مرگ یک انسان نیز برای انها اهمیتی ندارد .جامعه ای که تحت تاثیر فرهنگ امریکا اداره میشود این موضوعی است که بارها و بارها در طول فیلم بیان میشود .به کار بردن الفاظی مثل امریکایی دروغ گو و یا امریکایی کثیف در این فیلم وجود دارد .به عنوان مثال در سکانسی که اندره مشغول گفتگو با یکی از اراذل فرانسه است از زبان این دزد فرانسوی دیالوگ جالبی را میشنویم او خطاب به اندره که خود را به دروغ شهروند امریکایی معرفی کرده است میگوید:شما امریکایی ها میخواهید به مردم جهان درس پس بدهید! و همین روند ادامه پیدا میکند خصوصا در دیالوگ های اندره که به نوعی خود راوی و روایت گر فیلم نیز است موضوعاتی مثل نارضایتی مردم فرانسه از جنگ با عراق و یا جنگیدن بیهوده برای استقلال امریکا بیان میشود .فیلم انجلا به سیاست های کلان سرمایه داران فرانسوی نیز اشاره میکند سرمایه دارانی که تمام قدرت خود را توسط زور و باج گیری توسط مهاجران شرقی و خصوصا در این فیلم تاکید بر شخصیت ساده لوح و دروغ گو اندره که عرب است به دست اورده اند.همین عرب بودن اندره خود اشاره ای زیرکانه است .تصویری که در این فیلم از یک عرب نشان داده میشود تصویر یک انسان زن پرست و ساده لوح و احمق است که به سادگی میتوان سر ان کلاه گذاشت ،اندره یک تصویر کلی از اعراب است چه در کشور فرانسه و چه در کشورهای دیگر چه پولدار و یا فقیر تصویر یک فرد عرب در این فیلم یک انسان احمق است .انسانی که بسیار دروغ گو است و حتی این دروغ گفتن را در مورد شخصیت خود نیز انجام میدهد(به خودش دروغ میگوید) .سکانس جالبی در فیلم وجود دارد و البته کمی شیطنت امیز است و ان سکانس به نوعی دوباره بازگو کننده شخصیت اعراب است .به طوری که در سکانسی در کازینو اندره با در اختیار گذاشتن انجلا در اختیار دیگران پول زیادی را به جیب میزند ! از سویی دیگر با وجود اینکه پول دار شده این پول را کثیف میداد ! از این سکانس های شیطنت امیز در فیلم کم نیست اما فیلم با تمام اشارت مستقیم و غیر مستقیمی که به جامعه و فرهنگها و سیاست دارد اما روند و شکل اصلی خود را از دست نمیدهد وافق های جدیدتری را برای تماشاگر ایجاد میکند.

Angel-A

فلسفه و مذهب

اما فیلم انجلا فیلمی است به واقع فلسفی فیلمی که تضادهای زیادی را میتوان در ان دید .در واقع انجلا این فرشته 2 متری زیبا و بلوند، انعکاسی است از درون شخصیت اندره همه ان چیزهایی که اندره ارزوی ان را داشت به واقع در قالب موجودی به نام انجلا ظهور میکند .قد بلند ،زیبایی،موهای بلوند،قدرت،و البته زن بودن تمام ان چیزهایی است که اندره ان ها را ارزو میکرده است .در نماهایی و شات هایی که از دو شخصیت اندره و انجلا نشان داده میشود تماشاگر دقیقا متوجه این تضادهای اشکار میشود قد کوتاه اندره در مقابل قد بلند انجلا، زیبایی انجلا در مقابل زشت بودن اندره ،موهای بلوند انجلا در برابر موهای سیاه اندره ،پوشش باز و ص ک ص ی انجلا در برابر پوشش بسته اندره و بسیاری موارد دیگر که این دوشخصیت را از لحاظ ظاهری مقابل هم قرار میدهد اما نکته قابل توجه این است که هردو این شخصیت ها در واقع یکی ،هستند و از درون یک نفر میباشد و ان هم خود شخصیت اندره موسی است که به علت مشکلات فراوان دچار یاس فلسفی شده است .در واقع انجلا فیلمی است با موضوع انسان،انسانی که خود و فطرت خود را گم کرده است و تحت تاثیر دنیای پیرامون و جهان مدرن، ان اصالت و اصل وجود خویشتن را به فراموشی سپرده است.در واقع انجلا به عنوان یک فرشته خدا معجزه های بزرگی انجام نمیدهد بزرگترین معجزه ای که در فیلم انجلا اتفاق می افتد بازگشتن شخصیت اندره به خویشتن خود است .شاید این بازگشت جنبه مذهبی فیلم باشد البته در این فیلم به دین خاصی اشاره نمیشود چون شخصیتی که تماشاگر از انجلا میبیند ان چیزی نیست که به عنوان یک فرشته در ذهن خود دارد .یک قول 2 متری زیبا که درنگاه اول بسیار جذاب و شهوت انگیز است شخصیتی که دائما یا در حال رقصیدن است و یا در حال سیگار کشیدن .درسکانسی که مقابل اینه اندره و انجلا ایستاده اند انجلا اندره را وا دار میکند که به خودش بگوید دوستت دارم و اندره رو به خود در حالی که حمایت انجلا را به عنوان یک زن احساس میکند ،خطاب به خود میگوید: دوستت دارم !و در حین تکرار این جمله از سوی اندره که رو به اینه است تصویر زیبای انجلا محو میشود و حضور انجلا فقط محدود میشود به صدا و تصویری که فقط در اینه مشاهده میشود همان تصویر زشت قبلی اندره است به تنهایی،که به خود میگوید تو چقدر زیبایی ،من تو را دوست دارم و حضور ماورایی انجلا محدود میشود به یک القا کننده یک تلقین کننده از درون که به عنوان یک فرشته از درون با انسان صحبت میکند مسئله ای که در تمام مذاهب وجود دارد وجود یک فرشته نجات. حذف تصویر انجلا در این سکانس و محدود کردن شخصیت انجلا به یک بشارت دهنده و یا نداگر این سکانس را به عقیده من تبدیل به یکی از سکانس های شاهکار عمیق فلسفی میکند .این که درون هر انسانی یک نداگر و یک فرشته وجود دارد و هر انسانی خود یک فرشته است از مسائلی است که به خوبی به ان پرداخت شده است و این پرداخت به شیوه ای بسیار عامیانه و ساده انجام شده است طوری که باور پذیری این سکانسها برای هر بیننده ای اسان و لذت بخش است .اما مسئله مهم دیگر فیلم در ادامه تضادهای اشکار فیلم مسئله حضور زن است و اصلا چرا اینکه انجلا به عنوان یک فرشته در قالب یک زن ظهور میکند و چرا اصلا تصاویری که همواره از فرشتگان وجود دارد موجوداتی مونث است .در فیلم انجلا شخصیت زن شخصیت بسیار قدرتمندی است به طوری که اگر حضور زن نباشد هیچ چیز سر جای اصلی خود نیست .تصویری که از زنان در این فیلم ارائه میشود به واقع تمام زنان را به نحوی فرشته های خدا معرفی میکند فرشته هایی که برای حمایت از مردان افریده شده اند . این نگاه فیلم به شخصیت زن نگاهی جالب و عمیق است که حتما فمینیست های مرد از دیدن ان زیاد خشنود نخواهند شد . چیزی که واضح است در فیلم این است که شخصیت اندره با وجود یک زن تکامل پیدا میکند شکل میگیرد و ساخته میشود .اندره شخصیتی خجالتی و احمق و تو سری خور وقتی در کنار زن زیبایی همچون انجلا می ایستد احساس شخصیت و غرور میکند تا جایی که تحت حمایت انجلا و با حضور یکدیگر بدون هیچ ترسی به سراغ گانگسترهای خطرناک میرود! حضور انجلا نه به عنوان فرشته بلکه به عنوان یک زن روح اندره را محکم میکند و اعتماد به نفس نداشته اندره را به او بازمیگرداند .در واقع تصویری که از اندره به عنوان یک انسان ناموفق در ابتدای فیلم میبینیم تبدیل میشود به یک انسان موفق در انتهای فیلم. در واقع بر خلاف انچه که در بسیاری مواقع خصوصا در مذاهب زنان موجوداتی ناقص هستند این بار شخصیت مردان ناقص نشان داده میشود شخصیتی که با حضور زن کامل میشود .شاید فیلم انجلا را بتوان فیلمی در ستایش زنانگی نام برد همین حضور زن به عنوان یک نجات دهنده از تضادهای موجود فیلم است که رفته رفته کامل میشود .زن و مرد ،سیاه و سفید،زشت و زیبا،بلند و کوتاه و ...کارل گوستاویونگ در نظریه ای همه انسانها را موجوداتی دوجنسیتی نام میبرد شاید راجب انیما و انیموس شنیده باشید .هر مردی درون خود روح زنانه ای دارد به نام انیما و هر زنی در درون بطن خود روح مردانه ای دارد به نام انیموس این ها هر دو لازمه وجود یک انسان طبق نظریه گوستاو یونگ است .در فلسفه شرق نیز این نمادها به خوبی دیده میشود نماد مرگ و زندگی و یا همان یانگ و یونگ در ایین بودیسم که این ها با اینکه مقابل یکدیگر هستند اما به نوعی تکامل بخش همدیگر نیز هستند نمونه این نماد در اسیای شرقی را میتوان در پرچم کره مشاهده کرد یک دایره که نیمی از ان سیاه و نیمی دیگر سفید است و این نماد مشهوری استدر شرق به هر حال خارج از بحث نشویم و به انجلا بپردازیم فیلمی با دوگانگی ها و تضادهایی که هر کدامشان با این که در نقطه مقابل یکدیگر قرار میگیرند اما تکامل بخش هم دیگر نیز هستند .

Angel-A

انسان یا فرشته؟

دغدغه ای که همواره از ابتدای تاریخ بشریت و خصوصا با ظهور پدیده با عنوان مذهب ذهن انسان را در گیر کرده است وجود موجوداتی به نام فرشته منشا خیر و شیطان منشا شر است .همواره این سوال مطرح بوده که ایا انسان ها برتر از فرشتگان هستند و یا برعکس سینما دوستان مسلما فیلمی با نام شهر فرشتگان یا city of angels با بازی نیکلاس کیج در نقش یک فرشته را به خوبی به خاطر دارند درست همان چیزی که در ان فیلم رخ داد این بار در قالبی جدید تر در فیلم لوک بیسون نیز تکرار میشود .شخصیت انجلا این زن قدرتمند و فرشته دو متری که اصلا به خودی خود به تماشاگر قدرت خود را دیکته میکند ،با تمام قدرت خود نیز در درون خود، دچار پارادوکس ها و یاس فلسفی میشود اینکه چه بوده و چه طور افریده شده سوالاتی است که اندره از انجلا میپرسد و انجلا وقتی خود را در برابر این سوالات میبیند و پاسخی هم برای انها ندارد دچار یاس میشود خصوصا اینکه زندگی روی زمین و پدیده قدرتمندی به نام عشق که بزرگترین سلاح انسان در برابر فرشتگان است (به زعم نگارنده) باعث میشود انجلا نیز به نوعی به اندره وابسته شود .در واقع این جا اخرین پارادوکس و تضاد فیلم شکل میگیرد انسان در مقابل فرشته !فرشته با تمام قدرتهایی که دارد اما در درون خود از چیزهایی که انسان دارد خالی است .عشق ،شهوت؛دوست داشتن، احساس مواردی است که یک فرشته از انها بی بهره است و مسلما این موارد انقدر کشش و جاذبه دارند که حتی فرشته ای که خود برای نجات انسان امده ! در مقابل این موهبت های خدا به انسان سر تعظیم فرود اورد .اندره انسانی کودن و احمق در این فیلم مقامی دارد که انجلا با تمام قدرتش به ان رشک میبرد !به طوری که ان اتفاقات جالب در انتهای فیلم رخ میدهد و ما شخصیت انجلا را نه به عنوان یک زن بلکه به عنوان یک فرشته شخصیتی به چالش کشیده شده میبینیم شخصیتی که ارزو میکند یک انسان و یک زن بود .

و در نهایت:

انجلا فیلمی است با فانتزی های احساسی و فلسفی که دیدنش را به همه دوستان و خوانندگان گرامی توصیه میکنم فیلمی که شخصیت زن در ان قوی است و در واقع این زنان هستند که غیر مستقیم فرشتگان روی زمین معرفی میشوند .جنبه روایی و سورئالیستی فیلم شبیه به فیلم املی پلن است و کلا از دیدن این فیلم پشیمان نخواهید شد خصوصا اینکه لوک بیسون بازگشت قدرتمندی داشته است.

حسین یوسفی

غرور در اوج مصیبت

Sat, 29 Sep 2007 13:41:18 GMT

طرحی از داستان :

موشت دختر فقیر روستایی درگیر مشکلات خاص خود است . یک شب هنگام بازگشت به خانه از مسیر جنگلی بر اثر باران مجبور می شود در جنگل بماند . آرشن شکارچی او را پیدا می کند . آرسن و ماتیو ( شکاربان) با هم بر سر عشق به لوئیزا در گیر شده بودند و ارسن گمان می کند ماتیو را کشته است . او از موشت می خواهد تا به شهادت بدهد که آرسن را در راه بازگشت از مدرسه در جای دیگری دیده است . آرسن تحت فشار دچار حمله صرع می شود و موشت مجبور می شود مدت بیشتری را در کنار او بماند . نهایاتا" آرسن در مستی به موشت تجاوز می کند . فردای آنروز مادر موشت که سخت بیمار است می میرد و موشت تحت تاثیر عوامل مختلف در انتهای فیلم خودکشی می کند ! ...

نویسنده:مصطفی رادفر

پاداش سکوت

hossein-ussefi — Sun, 12 Aug 2007 23:02:18 GMT

یادداشتی بر فیلم پاداش سکوت
فیلم پاداش سکوت اخرین ساخته مازیار میری با این جمله اغاز میشود و این در همان ابتدای فیلم تماشاگر را از هر انچه که در فیلم رخ خواهد داد اگاه میکند .مازیار میری کارگردانی که جزء پیشروان حرکت سینمای معناگرا است و فیلمی نسبتا خوبی همچون فیلم به اهستگی را در کارنامه خود دارد اخرین اثر خود را از کتابی به نام من قاتل پسرتان هستم نوشته احمد دهقان اقتباس کرد با اینکه نوع روایی و داستان فیلم تا حدود زیادی از همان اثر الهام میگیرد اما عملا در فیلم ما با مسائل دیگری مواجه هستم این فیلم با تکیه بر یک داستان جدید و روایتی نو از جنگ درست بر پایه و اساس سخنان شهید باکری در مورد ادمهای جنگ پیش میرود و ملاک کلی فیلم و داستان بر پایه همان سخنان بنا شده است .فیلم با اینکه خیلی سعی کرده است تبدیل به کلیشه نشود اما ...

نویسنده:حسین یوسفی

To Kill a Mockingbird

hossein-ussefi — Tue, 31 Jul 2007 17:17:18 GMT

کشتن مرغ مقلد

فیلم کشتن مرغ مقلد را رابرت مولیگان در سال 1962 ساخت این فیلم اقتباسی از اثر معروف هارپلی با همین نام است که بعد از سری داستانهای ارباب حلقه ها اثر جی ار تالکین و مجموعه هری پاتر اثر جی کی رولینگ به عنوان سومین داستان و رمان محبوب جهان شناخته شده است .معمولا اقتباس سینمایی از رمان های مطرح جهان به موفقیت خود رمان کمتر رسیده است اما هار پر لی در نقل قولی و بعد از تماشای فیلم اظهار رضایت کرده است !به هر حال هم رمان و هم فیلم جز اثار به یاد ماندنی ادبیات و سینمای جهان به شمار می اید و اصولا شاید انتقاد از فیلمی که در پنج بخش کاندیدای جایزه اسکار بوده و همچین جایزه اسکار بهترین فیلمنامه اقتباسی و بهترین بازیگر مرد نقش اول(گری گوری پک)را از ان خود کرده است شاید کاری معقول به نظر نرسد.فیلم با نمای اغازین خود تمام کد های لازم را به تماشاگر میدهد .تصاویری از ساعت و یک نقاشی که تصویر پرنده ای در ان نمایان است و یک مداد سیاه و ...

نویسنده:حسین یوسفی

" پنهان" اما حقيقت است.

Sat, 21 Jul 2007 20:26:18 GMT

يادداشتي بر فيلم پنهان

در عصر شتاب و سرعت و در زمانه ای كه ريتم كند موجب دلزدگي و فراري دادن مخاطبان سينمايي مي شود و هيچ مخاطبي حوصله تمركز و ماندن در يك نما را ندارد، "ميشاييل هانكه" فيلم "پنهان" را با نماي ايستاي خارج خانه‌ي" ژرژ" قهرمان داستانش كه سه دقيقه طول مي كشد، آغاز مي كند؛نمايي كه همه عنوان بندي فيلم مانند رژه‌ي كلمات با حروف ريز بر آن نقش مي بندد!آرامش آغازين فيلم و جايگاه دوربين پنهاني كه قصد آشكار كردن حقايق را دارد نماهاي ساختمان‌هاي معمولي در يك محله‌ي پاريس را نمايش مي دهد و از جاذبه ‌هاي خاص تهي است ؛ ما انتظار شديد ي براي حركت و تغيير اين نما و پيامش پيدا مي كنيم و تمايل داريم هر حركت كوچك، ساده و بي معني را مانند عبور دوچرخه سواري از عرض خيابان _ به اين داستان و معمايش مرتبط كنيم...

نویسنده:مریم سپاسی

یادداشتی بر فیلم زیبایی ربوده شده

hossein-ussefi — Wed, 11 Jul 2007 22:22:18 GMT

زیبایی ربوده شده

سینمای برتولوچی همواره یک سینمای جنجال بر انگیز و سیاسی بوده فیلم زیبایی ربوده شده محصول 1996 فیلم دیگری از برناردو برتولوچی است که در بین فیلمهای او کمتر به ان پرداخته شده است اما این فیلم هم پرده از مفاهیمی عمیق بر میدارد و البته باید گفت که شاید با فیلمهایی چون رویا پردازان و اخرین تانگو در پاریس و فیلمی مثل بودای کوچک تفکرات مشترکی را دنبال میکند مثل نظام سرمایه داری ،سیاست،رابطه امریکا با اروپا،و مسائلی از این دست که بارها و بارها از ان صحبت شده است و بازگو کردن مطالب این چنینی در مورد این فیلم ,با اینکه بدون ربط نخواهد بود اما از گفتن انها اجتناب میکنم و فیلم را از ابعاد دیگری چون مذهب در سینمای برتولوچی برسی میکنیم موضوعی که اغلب در مورد سینمای برتولوچی نادیده گرفته میشود و حال اینکه او فیلمی چون بودای کوچک را در کارنامه هنری خود دارد!فیلم زیبایی ربوده شده یک درام کند و کسل کنند و خالی از هیجان است که البته همیشه خلاء عنصر هیجان در سینمای برتولوچی با نمایش صحنه های اروتیک ...

حسین یوسفی

نگاهي به فيلم ((مادر)) ساخته ي علي حاتمي

Wed, 04 Jul 2007 18:57:18 GMT

شش شخصيت در جستجوي منبع عشق

در سرزميني كه مادران حكام بي چون و چراي خانه ها هستند، در زمانه اي كه غالب فرزندان بيش از آنكه به پدر وقعي نهند مادر را ستايش مي كنند و از او حساب مي برند،در فرهنگي كه بهشت را زير پاي مادران مي پندارد و مقام مادر را رفيع ترين مراتب مي شمارد، هيچ عجيب نيست كه سينمايش نيز تا حد زيادي متأثر از اين موجود دوست داشتني باشد...

نویسنده:فرهاد خالدار